KURUMSAL VE ÜRÜN KARBON AYAK İZİ HESAPLAMA VE RAPORLAMA

Kurumsal ve ürün karbon ayak izi, günümüzde şirketlerin sadece çevreye olan sorumluluklarını yerine getirme aracı değil; aynı zamanda küresel rekabetçilik, yasal uyum ve sürdürülebilirlik stratejilerinin en kritik parçası haline gelmiştir. Özellikle Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM) ve Yeşil Mutabakat gibi adımları, şirketler için karbon yönetimi yapmayı bir tercih olmaktan çıkarıp yasal bir zorunluluk haline getirmektedir.
Karbon ayak izi hesaplamaları genel olarak iki ana başlık altında ele alınır: Kurumsal Karbon Ayak İzi ve Ürün Karbon Ayak İzi.
1. Kurumsal Karbon Ayak İzi Nedir?
Kurumsal Karbon Ayak İzi, bir kurumun veya şirketin belirlenmiş bir zaman dilimi (genellikle 1 yıl) içerisindeki tüm faaliyetlerinden kaynaklanan toplam sera gazı salım miktarının karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) cinsinden hesaplanmasıdır.
Hesaplamalarda uluslararası geçerliliği olan GHG Protocol (Sera Gazı Protokolü) ve ISO 14064-1 Standardı esas alınır.
Emisyon Kapsamları (Scope 1, 2, 3)
Kurumsal salımlar üç farklı kapsamda sınıflandırılır:
Kapsam 1 (Doğrudan Emisyonlar): Şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan doğrudan doğan emisyonlardır.
Tesislerde yakılan doğalgaz, kömür, dizel.
Şirket araçlarının yakıt tüketimi.
Üretim prosesleri sırasında ortaya çıkan kimyasal reaksiyon emisyonları ve soğutucu gaz kaçakları.
Kapsam 2 (Dolaylı Emisyonlar - Enerji): Şirketin dışarıdan satın alarak tükettiği elektrik, ısı, buhar veya soğutma enerjisinin üretiminden kaynaklanan emisyonlardır.
Kapsam 3 (Diğer Dolaylı Emisyonlar / Değer Zinciri): Şirketin değer zincirinde (tedarik zincirinden ürünün kullanım ömrü sonuna kadar) gerçekleşen, şirket tarafından doğrudan kontrol edilmeyen ancak faaliyetleriyle ilişkili olan emisyonlardır.
Tedarik edilen hammadde ve hizmetler.
İş seyahatleri ve çalışanların işe gidiş-gelişleri.
Lojistik, depolama ve atık bertarafı.
2. Ürün Karbon Ayak İzi (Product Carbon Footprint - PCF) Nedir?
Ürün Karbon Ayak İzi, belirli bir ürün veya hizmetin, hammaddesinin doğadan çıkarılmasından başlayarak yaşam döngüsünün sonuna kadar sebep olduğu sera gazı emisyonlarının toplamıdır.
Karbon Ayak İzi Ölçümünün Şirketlere Sağladığı Avantajlar
Yasal Uyum ve İhracat Avantajı: AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) başta olmak üzere global regülasyonlara uyum sağlar. Karbon vergisinden doğacak mali yükleri önceden öngörmeyi mümkün kılar.
Maliyet Optimizasyonu: Enerji ve hammadde verimsizliklerinin tespit edilmesini sağlayarak operasyonel giderleri düşürür.
Müşteri ve Tedarikçi Talepleri: Küresel tedarik zincirlerindeki büyük satın almacılar, tedarikçilerinden ürün bazlı karbon verilerini talep etmektedir.
Marka İtibarı ve ESG Derecelendirmesi: Yatırımcılar ve tüketiciler nezdinde çevreye duyarlı bir marka imajı yaratır, ESG (Çevresel, Sosyal, Yönetişim) skorlarını yükseltir.
Şirketler İçin Başlangıç Adımları
Karbon yönetimi yolculuğuna başlayan kurumların izlemesi gereken temel adımlar şunlardır:
Sınırların Belirlenmesi: Kurumsal ölçekte operasyonel sınırlar; ürün ölçeğinde ise "Beşikten Mezara" veya "Beşikten Kapıya" sınırları netleştirilmelidir.
Veri Toplama: Elektrik, doğalgaz, akaryakıt tüketimleri, tedarik miktarları ve lojistik verileri düzenli olarak kayıt altına alınmalıdır.
Hesaplama ve Raporlama: Doğrulanmış emisyon faktörleri kullanılarak uluslararası standartlarda rapor oluşturulmalıdır.
Azaltım Hedefleri: Bilim Tabanlı Hedefler (SBTi) doğrultusunda somut karbon azaltım planları ve yenilenebilir enerji yatırımları hayata geçirilmelidir.
Ürün Yaşam Döngüsü Aşamaları
Hammadde Temini: Malzeme çıkarma, üretme ve taşımada enerji kullanımı.
Üretim Süreci: Fabrikalardaki enerji tüketimi ve atık yönetimi.
Dağıtım: Ürünlerin lojistiğinde fosil yakıt kullanımı.
Kullanım Ömrü: Ürünün kullanımı sırasında ortaya çıkan enerji tüketimi.
Geri Dönüşüm/Atık Bertarafı: Kullanım ömrü sonunda ürünün çevresel etkisi.
Sıkça Sorulan Sorular
Karbon ayak izi hesaplamak zorunlu mu?
Türkiye'de tüm şirketler için genel bir zorunluluk yoktur. Ancak 7552 sayılı İklim Kanunu ve Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği kapsamındaki EK-1 faaliyetlerini yürüten tesisler, sera gazı emisyonlarını izlemek, raporlamak ve doğrulatmak zorundadır. AB'ye ihracat yapan firmalar için SKDM ve müşteri talepleri de hesaplamayı fiilen gerekli hale getirmektedir.
Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları nedir?
Kapsam 1, şirketin kendi kaynaklarından doğan doğrudan emisyonlardır (yakıt, şirket araçları, proses emisyonları). Kapsam 2, satın alınan elektrik ve ısıdan kaynaklanan dolaylı emisyonlardır. Kapsam 3 ise tedarik zinciri, lojistik, iş seyahatleri ve atık gibi değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlardır.
Karbon ayak izi raporu doğrulatılmalı mı?
Gönüllü raporlarda bağımsız üçüncü taraf doğrulaması zorunlu değildir, ancak raporun güvenilirliğini artırır ve çoğu kurumsal müşteri tarafından istenir. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki tesislerde ise emisyon raporunun akredite bir doğrulayıcı kuruluşça doğrulanması zorunludur.
Hesaplama için hangi verilere ihtiyaç var?
Elektrik ve doğal gaz faturaları, akaryakıt ve diğer yakıt tüketimleri, soğutucu gaz dolumları, üretim miktarları, satın alınan hammaddeler, lojistik ve atık verileri temel girdilerdir. Veriler genellikle bir takvim yılı için toplanır.
Hizmet Bölgelerimiz: İzmir, Manisa ve Aydın
Kurumsal ve ürün karbon ayak izi hizmetimizi Alsancak/İzmir'deki ofisimizden İzmir, Manisa ve Aydın'daki işletmelere saha ziyaretiyle veriyoruz.
İzmir'de karbon ayak izi hesaplama ve raporlama hizmetini Alsancak'taki ofisimizden veriyoruz. İzmir karbon ayak izi çalışmalarında kurumsal ve ürün karbon ayak izini tesisinizin kendi enerji, yakıt ve üretim verileriyle hesaplıyoruz. Manisa ve Aydın'daki ihracatçı firmaların karbon ayak izi hesaplamasını da üstleniyoruz.
- İzmir: Atatürk OSB, Kemalpaşa OSB, Torbalı, Aliağa, Çiğli, Menemen, Bornova ve diğer ilçeler.
- Manisa: Manisa OSB, Turgutlu, Akhisar, Salihli ve Soma.
- Aydın: Aydın OSB, Nazilli, Söke, Germencik, Kuşadası ve Didim.
Teklif için 0554 533 89 90 numarasını arayın veya iletişim formunu doldurun.